حكومت

در لغت به معنای فرمانفرمایی و حكمرانی است ، و بدین معنا ، برای آن وجود رابطه ای
پایدار فرماندهی و فرمانگزاری میان فرمانفرما و فرمانگزار لازم است . در سیاست به
معنای دستگاه فرمانروا در كشور است و به این معنا ، دولت نیز هم ردیف یا بجای آن به
كار برده می شود . ولی در علم سیاست و حقوق جدید میان “حكومت ” ، ازیكسو ، و ” دولت
” یا ” كشور ” ، از سوی دیگر ، فرق گذاشته می شود . در نظام های قانونی جدید كه در
آنها ” تفكیك قوا ” و اصل حكومت قانون به رسمیت شناخته شده است ، حكومت به معنای ”
قوه ی اجرایی ” به كار می رود ، یعنی مجموع دستگاه اداری ، سیاسی ، انتظامی ، و
نظامی كشور كه در راس آن هیئتی به نام كابینه یا هیئت وزیران قرار دارد و كشور را
برطبق قانون های وضع شده در قوه ی قانونگذار و زیر نظارت آن ، اداره می كند . در
راس هیئت دولت ، رییس دولت یا حكومت قرار دارد كه در بعضی نظام ها نخست وزیر و در
برخی دیگر رییس جمهور ( كه در صورت اخیر مقام رییس حكومت و “رییس دولت ” با هم یكی
می شود ) وبا هیئت وزیران در برابر پارلمان مسئول و پاسخگواست. بنابراین ، حكومت
برابر است با “هیئت وزیران ” یا “كابینه ” كه معمولا به نام شخص خاصی كه در راس
آنست نامیده می شود( مثلا ، “حكومت قوام ” یا “حكومت مصدق ” ) . بنابر این ، حكومت
تغییر پذیر است ، در حالی كه دولت یا كشور نظرا پایدار است .
كلمه ی حكومت اگر با صفتی به كار برده شود، برای مشخص كردن نوع رژیم سیاسی است،
چنانكه گفته
می شود”حكومت پارلمانی”، “حكومت دموكراسی”.
“حكومت قانونی”، بنا به تعریف، نماینده ی”خواست همگانی”واجرا كننده ی خواست آن به
صورتی است كه در قانون اساسی و قانونهای جاری تعریف شده است . بنابراین، حكومت تا
زمانی “قانونی” شمرده می شود كه كردار آن هماهنگ با خواست همگانی یا اكثریت ملت
باشد وگرنه حكومت استبدادی یا دیكتاتوری شناخته می شود.
از نظر حقوق بین الملل و در روابط میان كشورها، واقعیت فرمانروایی، یعنی اینكه قدرت
براستی در دست چه كس یا چه گروهی است، بیشتر ملاك شناسایی یك حكومت در مقام حكومت
واقعی است تا قانونی بودن آن،
به معنای مطابقت كردار آن با خواست اكثریت مردم كشور؛ ولی گاه، بخصوص زمانی كه
كشوری دستخوش
انقلاب و آشوب باشد، برخی دولتها یك سازمان یا “دولت آزاد” یا “دولت موقت” را به
عنوان “حكومت قانونی” می شناسند نه دستگاه حاكم را، كه به سبب زیر پا نهادن “خواست
همگانی”، غیر قانونی شناخته
شده است. (واژگان علوم سیاسى ـ آشوری )