اقدامات بازپرس و دادستان پس از ختم تحقیقات (262-284)
2686
نظریه شماره 912/ 93/ 7- 18/ 4/ 93 اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
طبق ماده 255 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 4/ 12/ 1392 هر کسی که توسط مرجع قضایی در جریان تحقیقات مقدماتی و دادرسی به هر علت بازداشت میشود، در صورت صدور حکم برائت یا منع تعقیب در مورد وی، با رعایت مقررات ماده 14 این قانون میتواند خسارت ایام بازداشت خود را از دولت مطالبه کند. مطالبه خسارت مذکور مستلزم تقدیم دادخواست نیست و جبران خسارت مذکورطبق ماده 259 قانون یادشده به عهده دولت است. در مواد بعدی این قانون (مواد 257 الی 261) نحوه اعتراض شخص بازداشت شده و مرجع رسیدگی به اعتراض وی (کمیسیون ملی جبران خسارت) مشخص شده است، البته پیشبینی مقنن در خصوص شیوه و چگونگی جبران خسارت فرد بیگناه بازداشت شده، نافی حق مراجعه فرد مزبور به بانک یا فردی که به طور غیرمجاز افتتاح حساب نموده است به منظور مطالبه خسارت نخواهد بود. بدیهی است در صورت جبران خسارت شخص بیگناه بازداشت شده از سوی دولت که صرفاً مربوط به خسارت ناشی از بازداشت است، براساس مواد قانونی فوقالذکر، این امر مانع مراجعه دولت به مسئول نهایی در پرداخت خسارت (بانک یا سایر اشخاص) حسب مورد نخواهد بود.
2687
نظریه شماره 2103/ 93/ 7- 4/ 9/ 93 اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
با عنایت به ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری 1392، اعلام ختم تحقیقات توسط بازپرس در مواردی است که بازپرس میباید یکی از قرارهای نهایی مذکور در این ماده را صادر نماید و شامل قرار عدم صلاحیت نمیگردد. درخصوص قرار عدم صلاحیت، باتوجه به ماده 117 قانون فوقالذکر ومفهوم مخالف ماده 118 این قانون، اعلام کفایت و ختم تحقیقات منتفی به نظر میرسد.
نظریه شماره 289/ 93/ 7- 14/ 2/ 93 اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در فرض سؤال باید گفت که جرم دارای سه عنصر قانونی، مادی و معنوی است ودفاع مشروع به موجب ماده 156 قانون مجازات اسلامی 1392 از جم- له موانع مسئولیت کیفری است و صدور قرار مجرمیت و متعاقب آن کیفرخواست از سوی مقامات دادسرا منوط به احراز عناصر و ارکان سه گانه جرم و بالتبع وجود شرایط مسئولیت کیفری «عقل، بلوغ، اختیار …» و فقدان موانع مسئولیت کیفری «نظیر دفاع مشروع، امرآمر قانونی . …» است بنابراین با احراز مدافع واقع شدن متهم رعایت شرایط دفاع، به لحاظ زوال عنصر قانونی و وجوب دفاع و مالا وجود مانع قانونی در ایجاد مسئولیت کیفری، مقام قضائی ذیربط در دادسرا باید به لحاظ جرم نبودن «زوال مجازات که عنصر قانونی را زایل میکند» مبادرت به صدور قرار منع پیگرد کند و صدور کیفرخواست با فرض بی گناه شناختن متهم، برخلاف قانون و البته عدالت و نصفت قضایی است.
2688
نظریه شماره 1395/ 93/ 7- 15/ 6/ 93 اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
با توجه به تصریح ماده 271 قانون آئین دادرسی کیفری 1392 که مرجع صالح برای رسیدگی به اعتراض متهم نسبت به قرارهای قابل اعتراض (و از جمله قرار تأمین کیفری منتهی به بازداشت و قرار عدم احراز ملائت کفیل و قرار عدم پذیرش وثیقه موضوع مواد 221 و 222 و 226 قانون آئین دادرسی کیفری) دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به آن اتهام را دارا میباشد، بنابراین رسیدگی به اعتراض متهم حسب مورد با توجه به اتهام وی، در دادگاه کیفری یک، دو و یا دادگاه انقلاب خواهد بود؛ مگر آن که دادگاههای کیفری یک یا انقلاب در حوزه قضایی دادسرا تشکیل نشده باشد که در آن صورت دادگاه کیفری دو، صالح به رسیدگی میباشد.
2689
نظریه شماره 1198/ 93/ 7- 21/ 5/ 93 اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
چنانچه براساس تصمیم دادگاه، از طرف بازپرس دستور جلب متهم صادر و متهم در محضر بازپرس حاضر گشته و اتهام راجع به توهین و تهدید باشد، با توجه به ماده 104 قانون مجازات اسلامی سال 1392 که هر دو مورد اهانت و تهدید قابل گذشت تشخیص داده شده است، لذا در این مرحله بازپرس میتواند قرار موقوفی تعقیب صادر نماید و نیازی به ارسال آن به دادگاه نخواهد بود.
