کسر حجم قوانین
درمقام مقایسه کل مدلول قوانین موضوعه یک کشور دریک زمان معین با احتیاجات روزانه وحوادثی که درآن قوانین پیش بینی نشده می گویند حجم قوانین نسبت به مسائل قضائی جدید همیشه کسری دارد و ازاین معنی به کسر حجم قوانین تعبیر شده است. جبران این کسر حجم را در عمل قضاء ، قیاس و سایر طرق تفسیر قوانین می کنند محمد بن ابی سهل سرخسی صاحب کتاب مبسوط ازاین معنی تعبیری لطیف کرده وگفته است :
النصوص معدودة والحوادث ممدودة (فعند ذلک لایجد بدا من التامل… فقال اعرف الامثال والاشباه و قس الامور… فهو دلیل جمهور الفقهاء علی ان القیاس حجة… بخلاف مایقوله اصحاب الظواهر). کتاب مذکور- جلد 16- ص 62-63
