سبروتقسیم

اصطلاحی است قدیمی که متاخران بجای آن لغت ((تردید)) را بکار برده اند ویکی ز ادلهء اثبات اعتبار قیاس ( یعنی تمثیل مذکور در منطق صوری ) یا Analogie ست سبر بمعنی غور رسی است و سبر و تقسیم بمعنی بدست آوردن مناط وتجزیه و تحلیل مطلبی را گویند باین منظور که مناط آن مطلب بدست آید چنانکه درمورد ماده 10 قانون مدنی گوئیم: قرارداد تأثیری در آزادی اراده ندارد بنابراین مناط وعلت آزادی اراده در ایقاعات هم وجود دارد پس ایقاعات هم تا وقتی که مخالف صریح انون نباشد معتبرند. در این Adage اشاره به سبر وتقسیم (و تمثیل ) شده و فته اند: Ubi eadem ratio, idem jus عنی هرجا که علت یک حکم قانونی وجود اشته باشد باید معلول همان علت هم وجود اشته باشد.