رساله عملیه

(فقه) مقداری از مقررات اسلامی است که توسط یکنفر(یا چند نفر) فقیه جمع آوری شده و استنباطات خود آنها (علاوه بر مفاد متن قانون شرع) درآن رساله بطور منظم و مبوب گردآوری شده است و در دسترس غیر مجتهدان قرار داده می شود تا طبق آن عمل کنند. این عمل نوعی از کدیفیکاسیون است که پیش از پیدایش کد ناپلئون بین مسلمین و حتی در دستگاههای اداری ودولتی وجود داشت و شاید اروپائیان آنرا از ایرانیان اقتباس کرده اند بهترین نمونه یک کد قوانین جاری در یک کشور که بدستور پادشاه تهیه و تنظیم شده است جامع عباسی است که شیخ بهائی و شاگرد او آنرا تنظیم کرده اند و باحتمال بسیارقوی منشاء اقتباس اروپائیان که از زمان صفویه با ایرانیان تماس نزدیک داشته اند بوده است.