حقوق جدید ایران
مجموعه مقرراتی که از راه تصویب مجالس مقننه یا قوه مجریه (درزمینه آئین نامه ها وتصویب نامه ها) درکشور ایران بعد ازمشروطه پدید آمده است وهم چنین است مباحثی که دانشمندان ایرانی حقوق دراطراف مقررات مزبور بوجود آورده اند. مقررات و مباحث مذکور از حقوق کشورهای لاتین و حقوق اسلام متاثر است. ارکان حقوق جدید ایران عبارت است از:
اول- مقررات ماخوذ از فقه امامیه که تقریبا نود درصد قانون مدنی ما را تشکیل میدهد و غالب آنها قول مشهور فقهاء است. و بهترین متون قانونی ما را فراهم آورده است.
دوم – مقررات ماخوذ ازحقوق کشورهای لاتین که قسمت اعظم مقررات کنونی کشور است.
سوم – آئین نامه ها و تصویب نامه ها که بمقدار فراوانی منعکس کننده احتیاجات بومی است و اقتباس در این قسمت کمتر از دو قسم اول و دوم است…
چهارم – کتب و رسالات و مقالات که غالبا درشرح وتفسیر مقررات مذکور فوق نوشته شده و قسمت اعظم آنها اقتباس از تألیفات اسلامی یا اروپائی است با این تفاوت که در قسمت اقتباس از تالیفات اروپائی بعلت عدم احاطه کافی اقتباس بسیار ناقص بنظر میرسد وهنوز درترجمه متون حقوقی اروپائی راهی دراز در پیش است. پاره ای از کتب و مقالات بطور نادرجلوه های مستقلی ازفکر حقوق جدید ایران بشمار می آید (مانند کتب مربوط به رویه های قضائی وکتاب اصول فلسفی حقوق از راقم این سطور که تعبیر جدیدی از حقوق طبیعی است) کتبی که بارعایت امانت درتحقیق وبسبک غربی در ایران نوشته میشود در صورت وشکل دادن بحقوق جدید تاثیر فراوان دارد ازآنجمله است دانشنامه حقوقی- مقدمه عمومی علم حقوق – تاریخ حقوق ایران بعد از اسلام وکتاب حاضر که همه آنها برای نخستین بار درنیم قرن اخیر نوشته شده است. رساله هائی که فارغ التحصیلان دوره دکتری حقوق دانشگاه تهیه می کنند قسمتی از پیکره حقوق جدید ایران را تشکیل میدهند. معذلک هنوزحقوق جدید ایران برای اینکه پختگی پیدا کند راه دور و درازی در پیش دارد.
